بررسي نظام هنر ها از سوي فيلسوفان جايگاه ويژه اي را در آثار متفکران به خود اختصاص داده است. در اين مقال مفاهيم بسيار مهمي را که از سوي فيلسوفان تاثير گذار بررسي، تحليل و طبقه بندي شده اند در گفتگو با دکتر محمد ضيمران واکاوي کرده ايم. از اين ميان مي توان به سيرتحول مفاهيمي چون هنر، تخيل، حقيقت، ذوق هنري، جايگاه تجربه زيباشناختي و مفاهيم زيباشناسانه در فلسفه هاي هنر تحليلي و زيباشناسي تحليلي اشاره کرد. 1ـ استاد اولين پرسش اساسي من به بنياد خاستگاه Aesthetics بازمي‌گردد اين مقوله چگ

...ادامه

مسئله اساسي زيبايي باوري جديد در زيبايي‌شناسي فلسفي و نظريه فرهنگي، دفاع از برخي مفاهيم زيبايي شناختي است به عنوان مفاهيم بنيادين، يا دست‌كم، مفهومي ابدي به همراه مفاهيم ديگر، در نظريه و تجربه هنر. در نوشتار زير، زيبايي‌باوري ايزمينگر را طرح و نقد مي‌كنم، تا نشان دهم زيبايي باوري‌اي كه بدين صورت ارائه مي‌شود بر روشهاي هنري توليد و پذيرش آن، بطور كاملاً محدودي متمركز شده است. پيش از طرح يك زيبايي باوري جديد كه اين دو رويكرد را حول مفهوم اثر خوب با هم تركيب كند، من تأملات زيبايي‌شناختي فراخ ت

...ادامه

"تجربه زيبايي شناسانه" اصطلاحي است که براي مدتها به عنوان اساس و بنياد مفاهيم حوزه زيبايي شناسانه نگريسته مي شد؛ اما در نيمه دوم قرن بيستم چنين تجربه و مفهومي بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت. نه تنها اهميت و ارزش آن، بلکه اصل موجوديّت آن توسط برخي از انديشمندان و فيلسوفان اين حوزه در تجربيات هنري عصر حاضر، مورد ترديد واقع شد. هشدار آرتور دانتو براي پرهيز از به کارگيري چنين اصطلاحي پس از آثار مارسل دوشان ،از سوي بسياري از فيلسوفان هنر قرن بيستم جدي تلقي شد. حال چگونه مي توان تبيين کرد ک

...ادامه

اين سخني متداول است که فرهنگ غرب در بحران اخلاقي قرار گرفته است. واکنش به اين بحران اين است که، خلايي را که فروپاشي اخلاق سنتي باعث شده، با چرخش به سوي تجربههنر پر کنيم. واکنش زيبايي شناسانه با ديگر واکنش ها به بحران مدرن در کوشش براي بيرون کشيدن ارزش هاي اخلاقي از منبعي فرا اخلاقي، تفاوت دارد. اين مقاله سعي در بررسي بحران مذکور و جايگزين احتمالي آن دارد. 1- ادعا نمي شود که ممکن است ارزش هاي «زيبايي شناسانه» همه آن چيزي باشد که ما داريم بلکه قاطعانه تر آن که امر زيبايي شناسانه خود م

...ادامه

انسان در برخورد با جهان خارج، تابع ارزش‏هاي زيبايي شناسي است؛ آنچه انسان را تحريک مي‏کند که به عالم و موضوع هاي آن توجه کند نيز از همين مقوله زيبايي شناختي است. زيبايي‏شناسي امري شهودي است؛ بنابراين خود زيبايي شناسي علمي حضوري است و علم حضوري و شهودي بر علم حصولي و حسي مقدم است، بر اساس اين باور چون زيبايي شناسي بر معرفت‏شناسي مقدم است، پس هنر بنيادي‏ترين دانش شناختي بشر است. به شکل گسترده‌اي اعتقاد بر اين است که آثار هنري، به خصوص آثار فاخر، مي‌تواند باورهايي درباره جهان را به وجود آورده و

...ادامه

در بلبشوي ستيزآميز ميان عناوين و اسامي مختلف بر سر کسب اعتبار مطلق در گستره مطالعات سينمايي، شايد تنها نظريه فيلم از اين بخت برخوردار است که هم در جايگاه يک رشته دانشگاهي تثبيت شده و هم با انبوهي از متون کلاسيک، به عنوان يک فعاليت نظري موجه بالاتر از همه قد علم کند. مقاله حاضر با عطف توجه به اين نکته در پي آن است تا ضمن کوشش براي ارائه تعريفي براي نظريه فيلم، جريان هايي را که ذيل اين عنوان قرار مي گيرند معرفي کند. يکم. رشد فزاينده نظريه در دهه هاي 60 و 70 و به دنبال آن افول نسبي

...ادامه

حوزة زيبايي‌شناسي به طرز عجيبي حوزه‌اي متنوع است چرا كه اين حوزه نه در تنها گفتمان‌هاي فلسفي مشاركت مي‌كند بلكه در برخي از مسائل و مباحث حوزه‌هاي مربوط به آن نظير نظريه و نقد ادبي، مطالعات مربوط به فيلم، تاريخ هنر، و موسيقي شناسي نيز سهيم است. ديدگاههاي فمينيستي در زيبايي‌شناسي از تمام اين حوزه‌ها و نيز از ايده‌هاي برخاسته از جنبشهاي خود‌جوش زنان و آثار هنرمندان سياسي (هنرمنداني كه به نوعي در سياست دستي دارند) پديد آمده‌اند. نگارنده به منظور سازماندهي اين ديدگاهها و تاكيد بر ابعاد فلسفي آنه

...ادامه

خواهش دارم به من بياموزيد زيبايي چيست و خواهش دارم جواب مرا به نهايت دقت بدهيد. سقراط، در «هيپياس بزرگ» اثر افلاطون1 دريافت‌هاي متعارض و اگر اين‌ها، زشت خوانده شوند تنها به خاطر فقدان آن خصوصيتي است که چيزهاي زيبا دارا هستند؟ يا نشان از خصوصيتي ديگر است که تنها در چيزهاي زشت وجود دارد؟ يا فرض کنيم افراد تنها براي بيان احساساتِ شخصي‌شان از کلمه‌هاي زشت و زيبا استفاده مي‌کنند و قصد ندارند به ويژگي ذاتي ابژه‌ها استناد کنند. با اين فرض، آيا افراد در به کار بردن صفت زيبا در حضور گل

...ادامه

پروفسور ويليام چيتيک دانشمندي است آمريکايي که تحقيقات او در باره ابن عربي و مولانا جلال الدين از منابع ارزشمند حوزه عرفان اسلامي و ايراني به شمار مي رود. او در مقاله زير مي کوشد حقيقت را از ديدگاه مکتب يگانگي آفرين مولانا جلال الدين، چنان که در آثار منثور و مکتوب او نمايش يافته است، توضيخ دهد و راه رسيدن به آن را چنان که مولانا سفارش مي کند، بيان کند. شمس الدين تبريزي آموزگاري بود سخت گير و ثابت قدم، اما او به صراحت مي گفت که نمي تواند پير مولانا باشد و معتقد بود که آن که بخواهد بر مولان

...ادامه

كتاب تذكرةالاولياي شيخ فريدالدين عطار نيشابوري كه در حدود سال 617 قمري يعني در آستانه‌ي تاخت و تاز مغولان در ايران، به نگارش درآمده است، اثري است ارجمند و تقريباً بيمانند در شرح احوال 97 تن از بزرگان دين و عرفان اسلامي كه با نام و ياد امام جعفر صادق(ع) آغاز مي‌شود و با «ذكر امام محمد باقر(ع)» پايان مي‌گيرد. شيخ عطار كه عارفي وارسته و حكيمي دانشمند و صاحب تأليفات بسيار به نثر و به نظم است، به قول خودش «جماعتي از دوستان را مي‌ديد كه رغبتي تمام به سخن مشايخ طريقت داشتند – كه هيچ سخن بالاي سخن ا

...ادامه

انسان ها در طول تاريخ در عالم نظر مي کرده و موجودات خرد و کلان را مورد مطالعه قرار مي داده اند، با اين هدف که هم بتوانند خويش را از مواهب خدادادي اين عالم بهره مند سازند و هم درآن به تامل و تدبر مشغول باشند. گويي به اين سخن سعدي نيک توجه داشته اند که « اين همه نقش عجب بر درو ديوار وجود» براي آن است تا آدمي در آن "فکرت کند" و به اين معنا جهان شناخت سنتي همواره با نوعي رمز پردازي همراه بوده است. موضوع اصلي نوشتار حاضر اين است که آيا بر مبناي علوم مدرن امکان اين نوع "فکرت در نقش ها

...ادامه

در اين بحث مختصر كوشيديم تا خواننده علاقه‌مند را به تفكر درباره «ماهيت» و «هدف» دانش الهيات واداريم. پرسش‌هايي را در باب رابطه «ايمان» و «عقل» و به‌طور مشخص‌تر رابطه «دين» و «فلسفه» مطرح کرده‌ايم. در باب متدولوژي الهيات و چگونگي ارتباط آن با روش‌هاي «علم مدرن» و نيز رابطه بين الهيات و فرهنگ نيز به اختصار سخن گفتيم. راه‌هاي تأثير دين و فرهنگ بر يكديگر، عصري بودن الهيات، دو تلقي كلاسيك و معاصر از الهيات (آنسلم و لانرگان) و لزوم عقلاني بودن الهيات، از ديگر مباحثي بود كه به فشردگي در اين ن

...ادامه

ابن مسکويه گونه اي نظام اخلاقي را بنا نهاد که زمينه سازي براي کتب اخلاقي فلاسفه ي بعد از او – همچون کتاب اخلاق ناصري خواجه نصير- بشمار مي آيد. آنچه ابن مسکويه را از ديگر فلاسفه روزگار خود متمايز مي سازد، در کنار اعتبار بسياري که براي ذهن انسان قائل است، خلاقيت اوست در باب موضوعات اخلاقي همچون تلفيق آراء افلاطون با ارسطو (وديگر فلاسفه يونان) و تطبيق آن با سنت و قوانين دين اسلام، و امتزاج اخلاق نظري و حکمت عملي. مقدمه ابن مسکويه مانند بسياري از هم عصران خود در قرون چهارم و پنجم هجر

...ادامه

پژوهش، پژوهشگري و پژوهشنامه‌نويسي خليل ميرزايي (2 جلد) ناشر: جامعه‌شناسان چاپ اول: 1388 898 صفحه منظور از پژوهش علمي چيست؟ آيا مي‌توان به هر پژوهشي صفت علمي بودن را نسبت داد؟ پژوهش علمي از چه ويژگي‌هايي برخوردار است؟ «وقتي از روش پژوهش علمي سخن مي‌گوييم، ذهن هر پژوهنده‌اي در آغاز متوجه انديشيدن به شيوه علمي مي‌شود. از نظر فلسفي، منظور از روش مجموعه تدبيرها، ابزارها و راه‌هايي است كه پژوهشگر را براي حصول به هدف نهايي هدايت و رسيدن به حقيقت را امكان‌پذير و آسان نمايند. علم

...ادامه

انتهاي شرق دور، كشور پهناور چين است. سرزميني بزرگ با مردماني از نژاد زرد، اما بسيار متكثر به لحاظ زباني و نژادي و فرهنگي. اين سرزمين، همواره مورد توجه بوده و درگذشته، مظهر عجايب و دوري و هنر و گاه قدرت بوده، چنانكه معنايي افسانه‌اي و اساطيري در كنار معناي وسيع واقعي داشته است. پيامبر اسلام(ص) در حديثي معروف فرموده: «اطلبوا العلم ولو بالصين» و مولانا جلال‌الدين تمثيل‌ها و افسانه‌ها در باب هنر و زيبايي چينيان در مثنوي آورده است. در كتب متعددي كه به نام «نوادر» يا «عجايب المخلوقات» و امثاله

...ادامه

آيت ا... دکتر سيد مصطفي محقق داماد در پژوهشگاه علوم انساني و مطالعاتي فرهنگي در مورد "الهيات محيط زيست" به سخنراني پرداخت. وي در سخنانش با اشاره به اني نکته که بر اساس گزارش قرآن از روز نخستين آفرينش آدم، خداي خالق جهان دغدغه فساد عقل را توسط انسان داشته است و لذا ملائکه به او اعتراض کردند اما واقعيت اين است که اوج اين دغدغه در همين دهه هاي اخير اتفاق افتاده گفت: علت ديرهنگام بروز نگراني از تخريب محيط زيست ناشي از پيشرفت تکنولوژي و تحول صنعتي و بحرانهاي برخاسته از مصرف بي رويه و اسراف من

...ادامه

نشست نقد و بررسي كتاب «ادبيات چيست؟» نوشته‌ ژان پل سارتر در شهر كتاب مركزي برگزار شد. دکتر حسين معصومي همداني در اين نشست با اشاره به اين نکته که اين كتاب اكنون در زمان خواندن كمي از خواننده دور است گفت : سال 1947 زماني است كه دو سال از آزادي فرانسه مي‌گذرد و دوران اشغال آلمان يك شكاف بزرگ ميان روشنفكران و نويسندگان فرانسه ايجاد كرده است. گروهي از اين نويسندگان فاشيسم را طلبيده بودند، عده‌اي هم به نهضت مقاومت پيوسته بودند، برخي اين دوران را به نوشته‌هاي خود راه نداده بودند و گروهي هم از

...ادامه

نشست «مباحث روش‌شناختي كيهان‌شناسي» با حضور دکتر موسي اكرمي، استاد فلسفه دانشگاه آزاد، در موسسه حكمت و فلسفه ايران برگزار شد. اكرمي سخنانش را با جمله معروفي از انيشتين آغاز كرد كه در آن گفته است «من علاقه‌مندم كه دريابم خدا چگونه جهان را آفريد و انديشه خدا چه بوده است» او سپس تعريفي از كيهان‌شناسي ارايه كرد و گفت: هرگونه توصيف و تبيين از جهان با هر ديدگاه به مثابه يك كل، كيهان‌شناسي خوانده مي‌شود. اين علم در بسياري از سنت‌هاي پيشين وجود داشته است و افلاطون از نخستين فيلسوفاني است كه چگونگي ش

...ادامه

نشست نقد و بررسي كتاب «درآمدي بر علوم انساني» اثر ويلهلم ديلتاي در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد. در اين نشست منوچهر صانعي‌ دره‌بيدي، به معرفي مختصري از اثر و همچنين شكل‌گيري انديشه‌هاي ويلهلم ديلتاي پرداخت. وي با بيان اين كه انديشه‌اي ديلتاي در كشورمان ناشناخته مانده است، گفت: از ترجمه آثار او به زبان‌هاي غير آلماني نيز مدت زيادي نمي‌گذرد. وي افزود: پس از كانت كه پايه‌گذار فلسفه نوين آلمان است، اين رشته به دو شاخه تقسيم شد؛ يك شاخه ايدئاليسم مطلق بود كه به هگل و سپس ماركس رسيد و شاخ

...ادامه

نشست "نظريه انتقادي و زيبايي‌شناسي" با سخنراني بابک احمدي در مؤسسه معرفت و پژوهش برگزار شد. بابک احمدي در ابتداي اين نشست با اشاره به اينکه موضوع انتقاد و تفکر انتقادي بحث و موضوع جديدي نيست، گفت: بحث انتقادي و نقادي در دل فرهنگ غرب بوده و موضوعي قديمي است. اما وقتي صحبت از نقد مي‌شود ما با نقدهاي گوناگون در عرصه‌هاي گوناگون سر و کار داريم. مثلا ما نقد ادبي، نقد سينما، نقد هنري و ... داريم. وي با تاکيد بر اين نکته که در بحث هنر و نقد هنر، نسبت ميان اثر هنري و دنياي بيرون مهم و قابل توجه ا

...ادامه

رئيس مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران با تأکيد بر اينکه مسلمانان بر ابعاد مختلف زندگي اروپائيها تأثيرگدار بوده‌اند گفت: بسياري از صنايع و علوم اروپا متأثر از مسلمانان بوده است. در نشست مشترکات فرهنگي و ادبي بين کشورهاي ايران و اسپانيا در حوزه ادبيات، فلسفه و هنر که در شهر کتاب برگزار شد، دکتر غلامرضا اعواني، ميرجلال‌الدين کزازي، داريوش پيرنياکان، حسين شفتي رئيس انجمن دوستي ايران و اسپانيا و لئوپولدو استامپا (سفير اسپانيا در ايران) به ايراد سخن پرداختند. دکتر غلامرضا اعواني در اين نشست با

...ادامه

دومين نشست از سلسله درسگفتارهايي در فلسفه دين، "مدلي در تبيين معناداري و شناختاري بودن زبان دين" از سوي گروه فلسفه دين پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي با ارائه سخنراني توسط دكتر سيد حسن حسيني و با موضوع "مروري بر مهم ترين نظريه هاي زبان دين و نظريه زبان طبيعي دين" و دكتر قاسم پورحسن با موضوع "نظريه صورت حيات و عمق نفوذ" برگزار شد. دکتر حسيني به عنوان اولين سخنران درباره نظريه طبيعي دين گفت : مهم‌‌ترين ويژگي اين نظربه سازگاري و انطباق آن با منطق دورن ديني اديان است، برخي عناصر اين ن

...ادامه

همايشهاي بين المللي "عرفان اسلامي" در شهر لوکوم و "عرفان تطبيقي: اسلام، يهود و مسيحيت" در شهر هانوفر آلمان برگزار شد. در سمينار"عرفان اسلامي" موضوعات مختلفي همچون شواليه گري در مسيحيت، فرقه هاي عرفان مسيحي، عرفان و مدرنيته ، عرفان و بشر مورد بحث قرار گرفت. از ايران دکتر همتي درباره عرفان اسلامي و مقام اهل بيت (ع) به خصوص حضرت علي ( ع) در الهام بخشي عارفان مسلمان مقاله اي با عنوان "کانون فتوت در اسلام" ارائه نمود. سمينار"عرفان تطبيقي: اسلام، يهود و مسيحيت" نيز در شهر هانوفر برگزار

...ادامه

سمينار و رويداد هنري زيبايي و قدرت در منچستر انگليس برگزار مي شود. در اين برنامه هنري- فلسفي، ابتدا آثاري که مي توان با اغماض آنها را ذيل هنر رخداد يا هنر مفهومي-زنده قرار دارد، ارائه مي شوند. اين آثار همچون ديگر آثار مرتبط با هنر رخداد و هنر مفهومي چندرسانه اي هستند و از تصاوير ويدئويي و ابژه هاي عيني و نورپردازي و تکنيک هاي کولاژ و غيره براي توليد آنها استفاده شده است. پس از آن سميناري با حضور متفکران درباره رابطه زيبايي و قدرت بر پا خواهد شد که در آن به ماهيت قدرت و سپس رابطه هنر و زي

...ادامه

دکتر سعيد رضا عاملي، عضو گروه ارتباطات دانشگاه تهران در سمينار ملي "فضاي مجازي، ملاحظات اخلاقي، حقوقي و اجتماعي" که در دانشکده مطالعات جهان برگزار شد با ارائه سخنراني تحت عنوان قاعده هاي اخلاقي در فضاي مجازي و دو وجهي نگري: عام گرايي و خاص گرايي به طرح پرسش هايي درباره اخلاق در دو فضاي فيزيکي و مجازي پرداخت. وي گفت: به عنوان يک اصل کلي بايد توجه داشت که الزامات اخلاقي متعلق به کل هستي است و از يک حقيقت جهاني برخوردار است و تفاوتي بين فضاي فيزيکي و فضاي مجازي از اين جهت وجود ندارد.

...ادامه